تبلیغات
گروه ویزا - دیپلماسی علم و فناوری در اندیشه مقام معظم رهبری
گروه ویزا
وبلاگی برای امور خارجی دولت اسلامی

خوب است بخوانید

نظرسنجی

  • در سرنگونی سرهنگ قذافی کدام گروه تاثیر بیشتری داشتند؟




آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

دیپلماسی علم و فناوری در اندیشه مقام معظم رهبری

مقدمه

بر اساس نظام جمهوری اسلامی ایران، رهبری جایگاه ویژه ای در سیاست خارجی و سیاست گذاری آن داراست. بر اساس قانون اساسی رهبری سیاست های كلی را تعیین و به دستگاه ها ابلاغ می كنند، كه این مساله حوزه سیاست خارجه را نیز شامل می شود. علاوه بر این رهبری با داشتن نمایندگانی در مراكز تصمیم گیری سیاست خارجی مانند شورای عالی امنیت ملی، به صورت مستقیم در تصمیم گیری ها حضور دارند. همین مساله سبب شده است كه جهت گیری سیاست خارجی كشور در دولت های مختلف تفاوت نداشته و تنها در رفتارها شاهد تفاوت هایی باشیم. لذا برای بررسی مسایل مربوط به سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بسیار لازم است تا نوع نگاه رهبر انقلاب به این مساله را درك و فهم نماییم.

باقی مطلب در ادامه...
این متن در سایت ایتان منتشر شده است.

 


نگاه كلان رهبر انقلاب به روابط بین الملل

برای داشتن درك بهتر از اندیشه رهبر انقلاب نسبت به سیاست خارجی خوب است كه نگاه كلان ایشان را درك نماییم. ایشان به صراحت در بیانات مختلف خود نظام حاكم بر روابط بین الملل را دوگانه سلطه گر و سلطه پذیر دانسته-اند و این رابطه را مصداق بارز بی عدالتی در فضای بین المللی برشمرده اند. لذا جهت گیری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و شاخص دیپلماسی كشور را « مقابله با رفتار نظام سلطه و خروج از قاعده « سلطه گر-سلطه پذیر» » بیان نموده اند. منافع ملی جمهوری اسلامی نیز در همین راستا یعنی مبارزه با نظام سلطه تعریف شده و وظیفه دستگاه دیپلماسی شكل دهی به « الگوی تعاملی ضد نظام سلطه» است.

ایشان نظام سلطه را اینگونه توصیف می كنند: «امروز نظام سلطه در دنیا بنایش بر گرفتن و دادن نیست؛ بنایش بر گرفتنِ حداكثرى و دادنِ حداقلى است؛ ثروت را میمكند، امكانات را میمكند، اختیارات سیاسى و اقتصادى و اجتماعى را در كشورها میمكند و در اختیار میگیرند و در مقابل، گاهى هیچ چیز نمیدهند، گاهى چیز مضرى میدهند، گاهى هم یك چیزكى به آن كشورِ نقطه‏ى مقابل میدهند. الان بافت سیاسى دنیا این است: سلطه‏گر و سلطه‏پذیر

نقش علم وفناوری در شكل گیری رابطه سلطه

ایشان در توضیح نظام سلطه و چگونگی سلطه گری به نقش عنصر علم و فناوری تاكید می نمایند. به طور مثال در سالگرد ارتحال امام(ره) می فرمایند: « قدرتهاى سلطه گر و زورگوى جهانى البته در طول تاریخ همیشه بوده اند، اما با پیشرفت علم و صنعت و با امكانات ارتباطاتى مدرن، این سلطه گرى براى آنها آسانتر شده است. لذا می بینید آمریكائیها نسبت به همه ى جهان ابراز طمع ورزى میكنند و با این بهانه كه منافع ما در فلان جا به خطر افتاده است، وارد میشونددر جایی دیگر نیز ایشان توسعه صنعت دریانوردی توسط انگلستان را دلیل توانایی دست اندازی آنان به كشورهای شرق آسیا مانند اندونزی دانستند. بر این اساس می توان گفت كه رهبر انقلاب علم و فناوری را ابزار اصلی سلطه گری برای نظام سلطه می دانند و از همین رو توجه ویژه به كسب این ابزار موثر داشته اند. توجه دادن كشورهای مسلمان به این نكته نیز بسیار جدی مدنظر رهبر انقلاب بوده است، در دیدار وزاری صنایع گروه دی هشت ایشان بر این نكته كه كشورهای سلطه گر از دانش و صنعت برای سلطه بر دیگر كشورها استفاده می كنند تاكید می نماید. این موضوع با توجه به تحت سلطه بودن بسیاری از كشورهای اسلامی بسیار اهمیت می یابد.

نكته ی دیگر توجه رهبر انقلاب به مساله انحصار علمی و جایگاه آن در تقویت نظام سلطه و شكل گرفتن كشورهای پیشرفته و عقب مانده است. ایشان می فرمایند: « علم یك دامنه‏ى وسیعى دارد؛ انحصارى نمیتواند باشد كه ما فرض كنیم یك مجموعه‏اى از كشورها و یا ملتها هستند كه نخبگان اینها علم را باید تولید كنند، مرزهاى جدیدى را براى علم تعریف كنند، یك مقدارى خودشان استفاده كنند، یك مقدارى هم كه زیاد آمد، بدهند دیگران استفاده كنند. این نمى‏شود. این نسبت، این شكل كار، معنایش همین عقب‏ماندگى دائمىِ بخشى از كشورها، همین رابطه‏ى ظالمانه‏ى بین كشورها، همین مسئله‏ى دنیاى اول و دنیاى دوم و دنیاى سوم و شمال و جنوب و همین حرفهائى است كه جزء ادبیات رائج سیاسى در این قرن و قرن قبل بوده و شدهبه عبارت دیگر ایشان یك تناظر دوگانه ایجاد می كنند كه هسته ی اصلی آن علم وفناوری است.كشورهای پیشرفته-سلطه گران و كشورهای عقب مانده سلطه پذیر دوگانه ای است كه شكل گرفته و جمهوری اسلامی ایران می خواهد با دست یابی به علم و فناوری روز دنیا این رابطه را بشكند. از منظر ایشان هردو طرف این معادله مقصر هستند، چه آنهایی كه سلطه گر هستند و چه آنهایی كه اجازه سلطه گری را به سلطه گران می دهند.

دست آوردهای علمی و فناوری ابزار مبارزه با سلطه

ایشان به صراحت در دیدار از پژوهشكده رویان كه یكی از نمادهای پیشرفت علم و فناوری جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود و یكی از دلایل اصلی موفقیت آن نیز حمایت های فراوان رهبری از آنها می باشد، می فرمایند:« گر بناست این بافت به هم بخورد و كشورها بتوانند به قدر ظرفیت ملتهایشان و استعداد ملتهایشان در روابط عالم جایگاهى داشته باشند، عمده‏ترین چیزى كه در این كار تأثیر دارد، علم است. بنابراین علم را باید جدى گرفت؛ باید پیش رفتاین جمله بیان گر جایكاه علم و فناوری در معادلات جهانی و تغییردادن این معادلات است. اگر جمهوری اسلامی ایران بخواهد به اهداف سیاست خارجی خود دست پیدا كند كه همان تغییر معادله سلطه گر و سلطه-پذیر است، باید ابزارهای خود را به درستی بشناسد، و علم و فناوری مهمترین ابزار رسیدن به این هدف است.

جایگاه علم و فناوری در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

رهبر انقلاب در همان دیداری كه به تبیین الگوی تعاملی ضد نظام سلطه پرداخته اند، پیشرفت های علمی و فناوری دانشمندان كشور را یكی از پشتوانه های راهبردی سیاست ضد نظام سلطه برای نظام جمهوری اسلامی مطرح كرده-اند. همچنین در دیدار دیگری كه با مسئولین وزارت خارجه داشتند پیشرفت علم و فناوری را یكی از سه عنصر تاثیرگذار بر اقتدار ملی دانستند و تاكید نمودند كه دستگاه سیاست خارجی باید این پیشرفت ها را به خوبی منعكس كنند. با توجه به این مطالب می توان گفت كه پیشرفت علم و فناوری در نگاه رهبر انقلاب به عنوان منبعی قدرت زا و قابل استفاده در سیاست خارجی كشور مطرح است. به خصوص اینكه این ابزار تنها روشی است كه می توان با تكیه برآن دوگانه حاكم بر روابط بین الملل را شكست.

یكی از اهدافی كه برای دیپلماسی علم و فناوری توسط مقام معظم رهبری مطرح شده، توانمند نمودن جهان اسلام است. در دیدارهای مختلفی كه مسئولین كشورهای اسلامی با ایشان داشته اند، پیشرفت های علمی و فناوری كشور به عنوان شاخصی برای درك اهمیت استقلال مطرح گردیده و تاكید شده است كه ایران حاضر است این دست آوردها و دیگر تجربیات كشور در اختیار كشورهای اسلامی قرار دهد تا انها بتوانند با كمك این ابزارها توانمندی ها و ظرفیت های خود را بالفعل كنند. این مساله تنها جنبه پرستیژی برای كشور ندارد، چرا كه راهبرد سیاست خارجی ایران شكل دهی و تقویت جبهه ضد نظام سلطه یا كشورهای سلطه ستیز است كه در این میان كشورهای اسلامی دارای اولویت می باشند و این اولویت به دلیل شرایط و اشتراكات این كشورها با جمهوری اسلامی ایران است. لذا برای ایران تشكیل و توانمندسازی جبهه ضد نظام سلطه اهمیت راهبردی دارد و این هدف جز با برقراری تعاملات علمی و فناوری میان جمهوری اسلامی ایران و كشورهای جهان اسلام تحقق نخواهد یافت. برای همین است كه ایشان تاكیدات بسیاری به دستگاه دیپلماسی كشور برای اولویت دادن به كشورهای جهان اسلام و استفاده از ظرفیت های علمی وفناوری كشور در این راستا می نمایند.

در اینجا باید به نقش خاص علم وفناوری در توانمندسازی كشورها اشاره نمود. همانطور كه در قبل هم آورده شد، علم و فناوری نقش ابزاری دارد كه دارنده خود را توانایی انجام كارهای مختلف می دهد. رهبر انقلاب این مساله را به صورت های مختلف بیان كرده اند، مثلا در بحث هسته ای، ایشان مشكل اصلی غرب با ایران را توانمندی علمی و فناوری ایران می دانند و سایر مسایل را حواشی قضیه عنوان می كنند، چرا كه غربی ها نمی خواهند كشورهایی مستقل از آنها به این فناوری ها و علوم دست پیدا كنند. ایشان به صراحت بیان می كنند كه آمریكا تلاش می كند تا از روند تبدیل شدن ایران به قدرتی علمی جلوگیری كند. بر این اساس می توان به اهمیت و نقش علم و فناوری در توانمندی كشورها پی برد و اگر ایران به دنبال تحقق اهداف سیاست خارجی خود است، از توانمند كردن كشورهای اسلامی ناگزیر است.

نكته ی دیگری كه در بیانات رهبر انقلاب دیده می شود و در دیپلماسی علم و فناوری بسیار با اهمیت است، زمینه پذیرش از سوی كشورهای اسلامی است. همانطور كه می دانیم برای شكل گیری تعاملات علمی و فناوری میان دو یا چند كشور، بستر مناسب آن باید وجود داشته باشد، به خصوص تمایل بخش های مختلف آن كشور برای پذیرش این همكاریها و اگر این بستر نباشد، این تعاملات تحقق پیدا نخواهد كرد. اما برای جمهوری اسلامی ایران درمیان كشورهای اسلامی این پذیرش وجود دارد، به خصوص ملت های مسلمان از داشتن ارتباط با ایران بسیار استقبال میكنند. این مساله را می توان در صحبت های مسئولین كشورهای اسلامی كه به ایران سفر می كنند دید.

این متن در سایت ایتان منتشر شده است.

 

درباره وبلاگ

جمله معروفی است: انقلاب ما برای صدور منتظر ویزا نمی ماند.
در اینجا سعی می کنیم محملی باشیم برای صحبت درباره ویزای صدور انقلاب.
مدیر وبلاگ : مسعود براتی

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان